Nutuk’a Cevaplar

Nutuk’a Nutuk’un, şahsıyla ilgili kısımlarına ilk kapsamlı cevabı, Türkiye’nin son yüzyıl tarihinde önce alkışlanıp sonra alaşağı edilen, başlangıçta kahraman ilan edilip bilahare hain damgası vurulan pek çok şahsiyetten biri olan, Millî Mücadele’de Batı Anadolu’da Kuvâ-yı Milliye’yi örgütleyip liderliğini yapan, emri altındaki Birinci Kuvâ-yı Seyyare çeteleriyle, düzenli ordunun kuruluşuna kadar Yunanlılarla çarpışan ve pek çok isyanı bastıran, 150'liklerden Çerkez Ethem’dir.

Mustafa Kemal Paşa, meşhur nutkunu 1927'de okumuş ve bazı kısımları, kitaplaşmadan önce dönemin gazetelerinde yayımlanmıştı. Ethem Bey, nutkun Milliyet gazetesinde yayımlanan kısımlarında kendisine yöneltilen suçlama ve iddialara karşı birtakım cevaplar kaleme alarak, o sırada bulunduğu Bağdat’tan, İzmirli Hafız İsmail Bey tarafından "Şimdilik onbeş günde bir çıkan, saltanat-ı meşrua ve hilafet-i İslâmiye’ye hâdim gazetedir" sloganıyla Kahire’de çıkarılmakta olan Müsavat gazetesine neşrettirir.